CERN 100 Km Çapında Yeni Tünel İnşa Ediyor

CERN 100 Km Çapında ve “Geleceğin Dairesel Çarpıştırıcısı”, Future Circular Collider (FCC) olarak adlandırılan yeni bir çarpıştırıcı ile enerjisi 10 kat daha güçlü testler yapmayı planlıyor.

100 Km Çapında Tünel: Future Circular Collider (FCC)

Parçacık fiziğindeki yeni araştırmalar için atom altı parçacıkları 10 kat daha fazla enerji ile parçalayan 100 km çapında yeni bir tünel inşa edilmesi gündemde. Büyük Hadron Çarpıştıcısı’nın (LHC) halefi olması planlanan yeni çarpıştıcı için öngörülen maliyet ise 24 milyar Euro. 150 üniversiteden 1300 katılımcıyı içeren Future Circular Collider (FCC) komisyonu, çarpıştırıcının inşa edilmesinde karşılaşılacak teknik zorlukların da içinde olduğu 4 ciltlik bir rapor yayınladı. Önümüzdeki 2 yıl boyunca bilim insanları, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndan sonra, yapılacak çalışmaların nasıl devam edeceğine karar verecek. FCC, dikkate alınan tek plan değil. Diğer bir seçenek de Kompakt Doğrusal Çarpıştırıcı: Compact Linear Collider (CLIC).

Rapor, CERN çatısı altında LHC’dekilere benzer detektörlerle donatılan, yeni bir parçacık çarpıştırıcısının kurulmasını öngörüyor. Nihai hedefi 100TeV’e (tera elektron volt) kadar enerji ile 100 km çapında süper iletken bir proton hızlandırıcı halka oluşturmak.

Standart Model ve Higgs Bozonu

FCC’deki yüksek enerjinin Standart Model’in ötesinde parçacıkları üretmesi arzu ediliyor. Standart Model Teorisi, 17 parçacık ailesinin etkileşimi doğrultusunda maddenin ve kuvvetlerin, bileşim ve davranışını açıklamaya çalışıyor. Teoriyle, 1960’larda Higgs Bozonu öngörülmüş ve nihayet 2012 yılında LHC’de keşfedilmişti.

Galaksilerin beklenenden daha hızlı dönmesi, Evren’in genişleme hızı ve yer çekiminin çalışma özellikleri gibi Standart Model ile açıklanamayan fiziksel gelişmeler bulunuyor. Buna rağmen 2012’den beri çarpıştıcı başka bir parçacık keşfinde bulunmadı.

Fizikçiler bu etkilerden hangi parçacıkların sorumlu olması gerektiğini henüz öngöremediler. Dolayısıyla bu parçacıkları üretmek için hangi enerjilere ihtiyaç olduğu henüz bilinmiyor. Bu nedenle FCC ve CLIC projeleri farklı enerji seviyelerinde çarpışmalar oluşturmayı amaçlıyor.

24 Milyar Euro

Raporda FCC’nin çok maliyetli bir proje olduğu da vurgulanıyor. Yaklaşık 30 yıllık bir inşaat süresi ve 24 milyar Euro maliyet öngörülmekte. Bu da yapılacak deneylerin 2050’de başlaması anlamına geliyor. Bazı eleştirmenler, bilim camiasının küresel ısınma ve iklim değişikliği gibi konuları öncelikli olarak değerlendirmesi gerektiğine inanıyor.

Bununla beraber CERN, çarpıştırıcı araştırmasının birçok faydası olacağını belirtmekte. Bilgi ekonomisi ve toplum üzerinde birçok uygulama alanı, başka araştırmalara fayda sağlayan yeni konseptler, çığır açan teknolojiler gibi birçok şeye kapı aralayabileceği düşünülüyor.

Fizik hakkında daha fazlası için Tıklayın

Kaynak

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: