DNA Testi Verileri Nerede Kullanılıyor?

Geçtiğimiz Perşembe günü Portland dedektifleri 40 yıldır çözülememiş bir cinayeti DNA testi sayesinde aydınlattıklarını duyurdu.

1979 yılında henüz 20 yaşındaki Anna Marie Hlavka, kaldığı apartmanda ölü olarak bulunmuştu. Polis raporlarına göre tecavüze uğradıktan sonra boğularak öldürülen kurbanın dosyası o günlerde kapatılamamıştı. Polisler, yıllarca süren çabalara rağmen dosyadaki delillerle katile ulaşamamıştı.

Ancak bir olay kırk yıl sonra polislerin dosyayı yeniden açmalarına yol açtı. Geçtiğimiz sene 12 kişiyi öldüren, 51 kişiye tecavüz eden “Golden State Katili” 44 yıl sonra yakalanmıştı. Bu seri katilin yakalanmasını sağlayan şey bir akrabasının soy ağacını öğrenmek için DNA verilerini internete yüklemesi oldu. Sitedeki verileri takibe alan polisler, kurbanlardan elde edilen DNA örnekleri ile katil zanlısının akrabasının DNA’sının örtüştüğünü görünce, akrabasından kendisine ulaştı.

Bu olay sonrasında cinayet polisleri Anna Marie Hlavka dosyasını da tekrar açmaya karar verdiler. DNA incelemeleri yapan bir laboratuvarla işbirliği yapan polisler benzer yöntemle cinayeti çözmek için işe koyuldular. Şüphelinin DNA’sı ile halkın kullandığı soyağacı sitelerindeki verileri karşılaştırarak şüpheliye ya da akrabalarına ulaşmayı hedeflediler.

Laboratuvar müdürü soyağacı uzmanı CeCe Moore kendilerine gelen çoğu dava dosyasının fail-i meçhul kalmış dosyalar olduğunu söylüyor. Emniyet güçlerinin laboratuvarlarından daha önce de destek aldığını belirten Moore, en çok da Snapshot Phenotype isimli hizmetlerinin yaygın kullanıldığını belirtiyor. Bu hizmet, yalnızca DNA kullanarak şüphelinin fiziksel özelliklerini tahmin etmeye yarıyor. Geçtiğimiz mayıs ayından beri 33 şüpheliyi teşhis etmeyi başaran laboratuvar, hem faili meçhul dosyalarda hem de devam eden soruşturmalarda emniyet güçlerine yardımcı oluyor.

Soyağacı Sitelerinin DNA Arşivi

Şüphelinin DNA’sı GEDmatch isimli soy ağacı sitesine yüklenerek muhtemel akrabalara ulaşmaya çalışan laboratuvar ekibi, genellikle uzak akrabaları bulabiliyor.

Çalışma ekibi bu uzak akrabaların soy ağacını çıkartarak inceledikleri herkesin ortak akrabası olan şüpheliyi bulmaya çalışıyor.

Soy ağacı uzmanları, şüphelinin 1948 doğumlu Jerry Walter McFadden olduğunu tespit ettiler. McFadden’ın başka bir cinayetten hüküm giydiğini ve 1999 Ekim ayında idam edildiğini belirten polis raporu, o tarihlerde mahkumların DNA bilgilerinin sisteme girilmemesinden ötürü katilin DNA’sının FBI veritabanında bulunmadığını belirtiyor.

Cinayet polisleri Teksas’a giderek katilin aile üyeleriyle görüşüp onlardan DNA örnekleri alarak cinayet delilleri ile karşılaştırdılar. Aynı zamanda katilin, cinayetin işlendiği 1979 yılında bir tanıdığı ile cinayet mahalline gittiğini öğrendiler.

dna testi

DNA Testi Yaptırmak Özel Yaşam İçin Bir Tehdit Mi?

Bununla beraber madalyonun bir de diğer yüzü var. Golden State Katili davasında DNA verileri örtüşen bir düzine şüpheli gözaltına alınmıştı. Polisin erişebileceği DNA veritabanıdaki bilgiler arttıkça gözaltına alınan masumların da artmasından endişe ediliyor. Veritabanının gün geçtikçe daha da büyüyeceğini tahmin etmek zor değil. Dolayısıyla insan hakları konusunda bazı ihlallerin yaşanma ihtimali ortaya çıkıyor.

Bir diğer şirket FamilyTreeDNA, tüketiciler için DNA testi yapan ilk firmalardan biri. Şu ana kadar bu şirket ile iki milyonun üzerinde müşteri DNA’larını paylaştı ve soy ağacı çıkarmak istedi. Geçtiğimiz günlerde bu şirketin veritabanını FBI ile paylaşma kararı alması, tartışmaları da beraberinde getirdi.

Golden State katili ve Hlavka katili davalarında kullanılan GEDmatch halka açık bir veritabanı. Polis dilediği DNA verisini sisteme girip sistemdeki verilerle karşılaştırabilir. Ancak FamilyTreeDNA ticari bir DNA test şirketi ve ticari bir şirket verilerini ilk defa soruşturma görevlileri ile gönüllü olarak paylaşıyor.

Şirket, FBI ile anlaşarak suç mahallindeki DNA örneklerini test edip şüphelinin akrabalarına ulaşabilmelerini sağlayacak. Uzmanlara göre toplumun yalnızca %2’sinin DNA veritabanına sahip olunması durumunda toplumun geri kalanının da genetik profili görülebilir.

Görüldüğü gibi DNA testi sektörü gitgide büyüyor. Bu sektördeki diğer şirketler Ancestry.com ve 23andMe Inc. şu ana kadar 15 milyon DNA test kiti satmış durumda.

Soy ağacını öğrenmek isteyen kişilerin internete yükledikleri DNA verileri sayesinde emniyet güçlerinin başına talih kuşu kondu diyebiliriz. Halkın geri kalanı ise özel hayatları konusunda endişe duyuyor. Bakalım gelecekte kamu düzeni ile özel hayat arasındaki denge nasıl kurulacak?

Daha fazla teknoloji ve yaşam haberleri için tıklayın.

Kaynak 1, Kaynak 2

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: