Kanlı Ay Tutulması Nedir?

Kanlı Ay Tutulması yıllar boyunca insanoğlunun en çok ilgisini çeken gök olaylarından biri oldu. Astronomik olarak çok da özel bir öneme sahip olmamakla birlikte, her zaman beyazımsı olarak gördüğümüz Ay’ın kırmızı veya kahverengi tonlarına çalınması, gökyüzündeki manzarayı daha çarpıcı bir hale getiriyor.

Dünyamız Güneş ile Ay’ın Arasında

Dünya Güneş’in yörüngesinde dönerken Ay da Dünya’nın yörüngesinde dönmeye devam eder. Ay, Dünya yörüngesindeki dönüşünü yaklaşık 27 gün 7 saatte tamamlar. Ay’ın evreleri ise Dünya, Ay ve Güneş arasında meydana gelen periyodik değişmelere bağlı olarak 29.5 günde tekrarlanır.  

Bu döngülere bağlı olarak gerçekleşen gölgeli tutulma, kısmi tutulma ve tam Ay tutulmaları, Ay’ın sadece dolunay evresinde gözlemlenir. Dolunay zamanlarında çoğu kez tutulma görülmez. Çünkü Ay, Dünya ve Güneş’in konumları genellikle doğrusal olmaktan farklıdır. Sırasıyla Güneş, Dünya ve Ay doğrusal olarak sıralandığında yani Dünya Güneş ile Ay’ın arasına girdiğinde ise Ay Dünya’nın gölgesinde kalır ve tutulma meydana gelir.

kanlı ay tutulması

Tutulma Türleri

Gelen ışığın Dünya tarafından engellenmesiyle oluşan gölgeli kısımlar yukarıdaki resimde görülmekte. Işığın gelme açısına göre gölgenin koyu olan kısmına umbra, ışığın bir kısmının kesildiği yarı gölgeli kısma ise penumbra adı verilir. 

Eğer Dünya Güneş’i kısmen engelliyorsa yani Ay umbra içine tam olarak girmiyorsa Kısmi Ay Tutulması oluşur. Ay tamamen penumbra içinde yer alırsa bu sefer de Gölgeli Ay Tutulması oluşmakta. Tabi gölgeli Ay tutulmasını, Ay çok hafif karardığı için sadece deneyimli gökyüzü gözlemcileri görebilir. Ay’ın koyu gölge umbranın içine tamamen girmesiyle de Tam Tutulma oluşur. 

İşte Kanlı Ay Tutulması dediğimiz gök olayı da bu döngülere bağlı olarak gerçekleşen tam ay tutulması zamanında gözlemlenir. 

Eliptik Yörünge 

Gök cisimlerinin tam bir çember yörüngede dolandığı düşünülür. Ancak durum böyle değil. Kusursuz bir daireden çok az farkları olsa da eliptik yörüngededirler. Uydumuz Ay için de bu durum geçerlidir. Eliptik yörüngesi içinde Ay’ın Dünya’ya en yakın konumu 348.285 km iken en uzak konumu 398.587 km’dir. Tam Ay Tutulması gök olayı da bu eliptik yörüngeye bağlı olarak Dünyamıza daha yakın ya da daha uzak mesafelerde gerçekleşebilir. Tam Ay Tutulması da diyebileceğimiz Kanlı Ay Tutulmasında, uydumuz Dünya’ya daha yakın bir pozisyon almakta. 

Bununla beraber umbra için Dünya gölgesinin en koyu yeri demiştik. Gölgenin en koyu alanı olmasına rağmen az da olsa Dünya’dan biraz ışık saçılarak Ay yüzeyine çarpar. Gerek Dünya yüzeyinden yansıyan ışınlar gerek atmosferde kırıla kırıla gelen Güneş ışınları Ay yüzeyine ulaşır. 

kanlı ay tutulması

Kırmızı Işığın Dalga Boyu 

Fiziksel olarak ışık birçok dalga boyundan oluşmaktadır. Işığın dalga boyunun uzunluğu ya da kısalığı, maddeyle olan etkileşimini artıran veya azaltan bir unsurdur. Dalga boyu kısa olan fotonlar maddeyle daha fazla etkileşirken dalga boyu uzun olanlar daha az etkileşmekte. Örneğin ışıkta mavi rengi oluşturan kısa dalga boylu fotonlar, atmosferdeki parçacıklara daha fazla çarpıp saçılıyor ve uzun mesafeleri katedemiyor. Uzun dalga boyuna sahip kırmızı fotonlar ise saçılmaya fazla maruz kalmadıkları için daha uzun mesafe katedebiliyorlar. Konuyla ilgisi açısından açıklamakta fayda var. Gökyüzünün gündüz mavi, günbatımı kırmızı görülmesi de tam olarak bununla ilgili.

Tam tutulma esnasında eliptik yörüngesinden ötürü daha yakın bir pozisyonda bulunan, Güneşten aldığı ışığı kesilip sadece Dünya’nın yansıttığı ışıkla beslenen Ay, işte bu yüzden bizlere kırmızı olarak görünüyor. Tabi bu kırmızılık atmosferdeki kirlilik ve bulut yoğunluğuna göre de değişebiliyor. 

Bu muhteşem doğa olayına rastlarsanız bir kez de yukarıda okuduklarınızı düşünerek izleyin. Eminim daha çok keyif alacaksınızdır. 

Daha fazla Uzay Bilimleri için Tıklayın 

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: