Kayıp Kıtalar Ortaya Çıkabilir

Yapılan yeni bir çalışma, yeryüzünde olduğu gibi, Dünya’nın manto tabakasında da dağların ve düzlüklerin olduğunu ortaya koyuyor. Yani ayaklarımızın altında da dağlar var. Bu keşif ile kayıp kıtalar ortaya çıkarılabilir.

Kayıp Kıtalar

Yer kabuğu (Taşküre) ile çekirdek arasında yer alan manto tabakası, kendi içinde de alt manto ve üst manto olarak katmanlara ayrılmıştır. Bilim insanları bu katmanlar arasındaki sınırın, Dünya yüzeyinde bulunan dağ ve plato bölgelerine benzer şekilde pürüzlü olabileceğini keşfettiler. Keşif ile kayıp kıtalar ortaya çıkarılabilir.

Dünya Mantosunun derin katmanları, insanlığın bilimsel olarak doğrudan üzerinde çalışabileceği bir alan değildir. Bununla birlikte, Dünyanın iç ve dış çekirdeğinin yapılarını dolaylı yoldan anlayabiliyoruz.

Işık dalgalarının farklı cam yoğunluklarından farklı hızlarda ve farklı açılarda geçmesi gibi, büyük depremlerin tetiklediği ve gezegenin iç sınırlarını aşan sismik dalgalar vasıtasıyla, içteki bu çekirdek yapılarıyla ilgili bir fikir edinebiliyoruz.

Princeton Üniversitesi’nden Dr.Jessica Irving, manto tabakası içindeki yapıların daha ince farklılıklarına bakmak için aynı fikri uyguladı.

647 km Derinde Kaydedilen Deprem

1994 yılında Bolivya’da meydana gelen 8.2 büyüklüğünde bir deprem, plaka sınırlarının büyük derinliklerde nasıl etkileşime girdiği konusundaki fikirleri altüst etti. Deprem, Dünya yüzeyinin 647 km altında kaydedilmişti. Bu deprem, 300 km’den daha aşağıda kaydedilen en büyük depremdi. Yüzeyden çok derinde ve nüfus yoğunluğunun seyrek olduğu bir bölgede meydana geldiği için, böylesi büyük bir depremde ölü sayısı fazla değildi.

Jeologlar için bu deprem zengin bir bilgi kaynağıydı. Irving yirmi beş yıl sonra, Dünya çapındaki sismograflardan elde edilen verileri analiz etti. Analiz sonucunda iki manto arasından deprem dalgalarının dağılması biçimlerinde keskin bir farklılık buldu.

Yer Altındaki Dağlar

Depremin gerçekleştiği nokta ile yüzey arasındaki 410 km’lik derinlikte dalgaların tepkisi düzgün bir sınır çiziyordu. Ancak deniz seviyesinden yaklaşık 660 kilometre derinde, dalgaların daha farklı bir geçişte olduğu tespit edilmişti. (Science)

Mantonun bazı bölgelerinde, üst ve alt manto katmanlarının birleştiği yer oldukça düzgünken bazı geçiş bölgelerinde daha pürüzlüydü.

Diğer bir deyişle, depremin meydana geldiği And Dağları gibi büyük sıra dağların altında, alt mantonun üst mantoya yapıştığı yerde, yüzlerce kilometrelik benzer pürüzlü yapılar vardı.

Irving ve ekip arkadaşları, sınırın pürüzsüz olduğu yerlerde iki katmanın iyi bir şekilde karıştığına, iki katmanın pürüzlü olduğu yerlerde ise sınırın oldukça belirgin olduğuna inanıyor.

Pürüzlülüğün, farklı kimyasal bileşimdeki dev kabuklu kayaçların mantonun içine gömülmesinden ve dolayısıyla üst mantonun ortalama yapısının değişmesinden kaynaklandığını düşünüyorlar.

Jeologlar şimdilik üst ve alt mantonun bu şekilde farklı yapılara sahip olup olmadığı ve aralarındaki ısının ne kadar kolay aktığı konusunda aynı fikirde değiller.

Yapılan çalışma, manto tarafından yutulan çok eski plakaların yani kayıp kıtaların yerlerini de ortaya çıkarabilir.

Bilim hakkında daha fazlası için Tıklayın.

Kaynak

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: