Pi Sayısı (π) Matematik ve Evrenin En Popüler Sabiti

Pi sayısı astronomide, matematiğin her alanında, fizikte, biyolojide, mühendislikte, güzel sanatlarda kullanılıyor. Her alanda kullanılan bu oran o kadar önemlidir ki bu rakamlar harfe çevrilse doğada konuşulan tüm diller, tüm şekiller ve belki tüm evren anlaşılabilir. Pi’nin milyonlarca basamağını hesaplayan matematikçi David Çudnovski’nin dediği gibi: “Pi’yi keşfetmek kâinatı keşfetmek gibidir.”

Pi Sayısı Nedir?

Geometride bir dairenin çevre uzunluğunun çapına oranı sabittir. Pi (π) sayısı denen bu oran insanlık tarihinde herhangi bir sayıdan çok daha fazla ilgi görmüştür.

Basitçe 3,14 olarak ifade edilen bu oran virgülden sonra sonsuzdur ve irrasyonel bir sayıdır. Eklenen her bir yeni rakam, önceki hesaplamanın on misli daha hassas bir değeri ifade eder. Steven Strogatz, Pi sayısı ile ilgili “Tamamen rastlantısal olmakla mükemmel bir düzen arasında olmanın inanılmaz bir çekiciliğine sahip” der.

Pi ifadesi, Yunancada “çemberin çevresi” anlamına gelen “perimetier” ifadesinden gelmekte. Yunan Alfabesindeki 16. harf olan ve Pi sembolünü (π) oluşturan harf, bizim dilimizde ses olarak “pi” şeklinde ifade ediliyor.

Pi Sayısının Tarihçesi

Pi sayısının tam olarak kim tarafından bulunduğu bilinmiyor. Ancak insanoğlu tahminen M.Ö. 2550 yılları civarında Pi’nin farkına varmaya başladı. Pi sayısını M.Ö. 2000 yılı civarında Babiller, 3+1/8 yani 3.125 olarak, eski Mısırlılar da 256/81 yani 3.1604 olarak bulmuştur. M.Ö. 250’de virgülden sonra ilk iki basamağını Arşimet, 1424 yılında İranlı astrolog El-Kaşi de virgülden sonraki on altı basamağı bulmuş ve rekoru yaklaşık 170 yıl elinde tutmuştur.

1596 yılında Alman Ludolph ile Hollandalı Van Ceulen, sayının virgülden sonraki 35 basamağını hesapladı ve bu sayı Avrupa’da Ludolph Sabiti olarak bilindi. İngiliz Machin sonsuz seriler kullanarak 1706’da sayının 100 basamağını elde etmiş, bir başka İngiliz Ferguson ise 1946’da virgülden sonraki 620 basamağı hesaplamıştır. Günümüzde bu rekor 2016 yılında 22.459.157.718.361 basamakla İsviçreli bilim insanı Peter Trueb’e aittir.

“Person of Interest” dizisinde Pi sayısının çok güzel anlatıldığı bu video, Türkçe altyazılar aktif edilerek izlenebilir.

Peki Pi Sayısını Çekici Kılan Nedir?

Ne zaman ve kim tarafından bulunduğu belli olmayan Pi sayısının çok eskiden bu yana bilinmesi, herhangi bir kural takip etmeden sonsuza kadar ondalık sayı şeklinde devam etmesi, sayının içinde hayata dair her türlü rassal dizilimin bulunması Pi’yi çekici kılan şeylerin başında geliyor.

Pi’nin içinde hayatınıza dair herhangi bir dizilimi bulmak için bir web sitesi de bulunmakta. http://www.mypiday.com/ bu linke tıkladığınızda açılan sayfaya doğum tarihinizi, sigorta numaranızı, öğrenci kimlik numaranızı, telefon numaralarınızı veya aklınıza gelen rastgele herhangi bir sayıyı yazıp bulabilirsiniz. Yani eğer hayatlarımızdaki her şey sayısallaştırılsaydı hepsini kapsayacak bir sayıdan bahsediyoruz. Anlayacağınız Pi Sayısı sandığınızdan çok daha fazlasını temsil ediyor.

Pi Ezberleme Rekoru

Pi sayısı eğlenceli zekasal faaliyetlere de konu olmakta. Pi’nin virgülden sonraki rakamlarını ezberlemek şimdiye kadar birçok kişinin ilgisini çekmiştir. Bu konudaki en güncel rekor Hindistan’dan Rajveer Meena’ya ait. Kendisi 21 Mart 2015 yılında Pi’nin 70.000 basamağını ezberden okudu. Guinness Rekorlar Kitabı’nda, Rajveer Meena’nın ezberlediği bu basamakları yaklaşık 10 saatte okuduğu belirtiliyor. 2006 yılında Japon Akira Haraguchi, Pi Sayısı’nın 100.000 basamağını ezberlediğini söylemişse de bu durum resmen izlenip bir rekor olarak kayda geçmemiştir.

14 Mart Dünya Pi Günü

Dünyada ilk defa, bir fizikçi olan Larry Shaw tarafından, 14 Mart 1988’de San Francisco Exploratorium’da kutlanmıştır. Matematiksel sabit Pi Sayısının 3,14159 değeriyle başlaması nedeniyle her yılın 3. ayının 14. günü yani 14 Mart, Dünya Pi Sayısı Günü olarak kabul edilmiş ve her yıl bu günde kutlanmaya başlanmıştır.

“14 Mart Dünya Pi Günü” şimdiden kutlu olsun.

Bilim hakkında daha fazlası için Tıklayın.

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: